#tiff56 Review: Francofonia του Aleksandr Sokurov

Κατά μία έννοια, η "Francofonia" του Sokurov συνοψίζει τους κυριότερους σταθμούς του έργου του. Εκ πρώτης όψεως, η πιο κραυγαλέα αναφορά γίνεται στην "Ρώσικη Κιβωτό", την πρώτη επαφή του σκηνοθέτη με την τέχνη και την σχέση της με την ιστορία (στην εμβληματική μοναδική λήψη που εντυπωσιακά αποτελεί την ταινία). Μια πιο προσεκτική ανάγνωση, ωστόσο, αποκαλύπτει και την σχέση της ταινίας με την τετραλογία της δύναμης (η οποία ξεκίνησε με το "Moloch" το 1999 και ολοκληρώθηκε με το "Faust" του 2011, επικεντρώνοντας την προσοχή του σε μονάρχες της ιστορίας σε μη στερεοτυπικές στιγμές) αλλά και τις περισσότερο φιλοσοφικές στιγμές του, όπου προσπαθεί να ανακαλύψει την αλήθεια πίσω από την επιφάνεια των πιο ταπεινών ηρώων του. Κυρίως, όμως, η ταινία αποτελεί την πεμπτουσία του τι απασχολεί την δημιουργική personna του σκηνοθέτη, χωρίς αυτό, όμως, να σημαίνει ότι, όποιος δεν είναι ήδη εξοικειωμένος μαζί της, θα ανακαλύψει κάτι που αυτόματα θα τον συγκλονίσει.

#tiff56 Review: Aferim! του Radu Jude

Το "Aferim!" είναι σίγουρα μια πρωτόγνωρη κινηματογραφική εμπειρία. Τοποθετημένο στην Βαλαχία του 1835 όπου συνυπάρχουν Ρουμάνοι χωροφύλακες, Έλληνες έμποροι, Σοβιετικοί κατακτητές και πλήθος λαών σε συνεχείς αναμεταξύ τους πολιτιστικές αντιπαραθέσεις, φωτογραφημένο σε έντονη ασπρόμαυρη φωτογραφία που δείχνει να καταφέρνει να αντισταθμίσει την έλλειψη χρώματος με άπειρες σκιές και διαβαθμίσεις του ασπρόμαυρου και χρησιμοποιώντας μιας γλώσσα βγαλμένη από τα λεξικά εγχειρίδια της εποχής (το σενάριο βασίζεται σε μερικά από τα κείμενα που διασώζονται από τότε), αποτελεί ένα φιλμ που δείχνει να πατάει γερά στο παρελθόν όσο η ματιά του παραμένει εξαιρετικά οξυδερκής και σύγχρονη. Εξάλλου, αν κάποιος αγνοήσει το φολκλορικό ιστορικό στοιχείο, θα διαπιστώσει ότι το "Aferim!" χαρακτηρίζεται από τις μόνιμες ανησυχίες του σύγχρονου ρουμάνικου κινηματογράφου: το (όχι πάντα προφανές) παιχνίδι της εξουσίας και της υποταγής, την μόνιμη υποψία για τις πραγματικές προθέσεις των συμπολιτών και την μόνιμα κριτική ματιά στα κακώς κείμενα της κοινωνίας με έξτρα δόσεις ειρωνείας και μαύρου χιούμορ.

#tiff56 Review: Louder Than Bombs του Joachim Trier

Παρά την αγγλική γλώσσα και τους αναγνωρίσιμους ηθοποιούς, το "Louder than Bombs" δεν παύει να είναι μια Νορβηγική ταινία. Τόσο η σκηνοθετική ματιά του Joachim Trier (γνωστού στην χώρα μας μέσω των φεστιβαλικών προβολών του "Oslo, August 31st") όσο και η σεναριακή πένα του Eskil Vogt (σεναριογράφου και σκηνοθέτη του εξαιρετικού "Blind" [letterboxd]) μοιράζονται τις ίδιες βορειοευρωπαϊκές ανησυχίες, την ίδια μελαγχολική αλλά ψυχρή προσέγγιση, την ίδια ευαισθησία για τους παρεξηγημένους ανθρώπους και την ίδια ακομπλεξάριστη προσέγγιση προς τις ανθρώπινες σχέσεις. Το πρόβλημα είναι, όμως, ότι αυτή την φορά δεν φαίνεται να έχουν ξεκάθαρο στόχο ή προορισμό, παρά μένουν να γυρνούν γύρω από τα ίδια θέματα παρατηρώντας και αναλύοντάς τα αλλά χωρίς να μπορούν να οδηγηθούν σε ένα σαφές συμπέρασμα, ικανό να προσφέρει την κάθαρση.

#tiff56 Review: Ixcanul (Volcano) του Jayro Bustamante

Από το μόλις πρώτο πλάνο του "Ixcanul", καταλαβαίνεις ότι η ταινία του πρωτοεμφανιζόμενου Jayro Bustamante πρόκειται να χρησιμοποιήσει κυρίως την εικόνα και λιγότερο τον λόγο για να πει την ιστορία του. Εξάλλου, το κοντινό στο πρόσωπο της ηρωίδας του και η τελετουργική σχεδόν προετοιμασία της από την μητέρα της μαρτυρά ότι η αφήγηση που θα ακολουθήσει δεν χρειάζεται πολλούς διαλόγους για να μεταδώσει την δύναμή της καθώς η αφοπλιστική ειλικρίνειά της μιλάει απευθείας στην καρδιά, χωρίς να έχει ανάγκη διερμηνέα, σε αντίθεση με τους χαρακτήρες της, οι οποίοι είναι γλωσσικά αποκομμένοι από τον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας, αφού δεν μιλούν καν Ισπανικά, παρά την δική τους παραδοσιακή γλώσσα. 

#tiff56 Review: From Afar (Desde Allá) του Lorenzo Vigas

Αν η ταινία δεν μιλούσε ισπανικά (και για αρκετή ώρα στην αρχή, δεν χρησιμοποιεί καν την γλώσσα για να μεταφέρει την καθημερινότητα του πρωταγωνιστή της), θα μπορούσε άνετα να αναγνωριστεί ως ταινία από την φιλμογραφία του Michael Haneke. Κλινική ψυχρότητα, μια συνεχής αποστροφή προς κάθε είδους συναίσθημα, η διαρκής μαζοχιστική μάχη ανάμεσα στην επιθυμία και την ανάγκη για απόσταση (το φιλμ δεν ξεκαθαρίζει, αν και το υπονοεί, αν αυτό οφείλεται σε κάποιο παιδικό, ψυχικό τραύμα) και μία κορύφωση που σοκάρει αλλά και βγάζει τόσο (παράδοξο) νόημα μαρτυρούν έναν σκηνοθέτη που δείχνει να εκτιμά των αυστριακό σκηνοθέτη και την μηδενιστική του άποψη περί των ανθρώπινων σχέσεων όσο, ταυτόχρονα, αρέσκεται να εξερευνά την ζωή στα κακόφημα σοκάκια του Καράκας.

#tiff56 Review: Rams (Hrútar) του Grímur Hákonarson

Λατρεύω την Ισλανδική ιδιοσυγκρασία, όπως αυτή καταφέρνει να αποτυπωθεί στις Ισλανδικές ταινίες. Μιλάμε για ένα λαό που δεν φαίνεται να σκοτίζεται και πολύ, που ξέρει να δίνει την πρέπουσα σημασία στο χιούμορ και την ειρωνική πλευρά της ζωής, που μπορεί να αναγνωρίζει την γενικότερη "μεγάλη αλήθεια" κοιτάζοντας μέσα στην ψυχή των ανθρώπων. Γι' αυτό και καταφέρνει να αφηγηθεί ιστορίες μικρές αλλά ουσιαστικές, λιτές στην δομή αλλά πλούσιες στο περιεχόμενο, που δεν εντυπωσιάζουν με το εύρος τους ή απαραίτητα την αιχμή τους αλλά σε κερδίζουν μόλις πέσουν οι τίτλοι τέλους με την αμεσότητα και την ειλικρίνειά τους. Το "Rams" είναι με βεβαιότητα μία τέτοια υπέροχη ταινία.

#tiff56 Review: 11 minutes του Jerzy Skolimowski

Είναι φανταστικό αυτό που συμβαίνει με το "11 minutes" του - 77χρονου πλέον - Jerzy Skolimowski. Η ταινία πετάει στο μπλέντερ ένα μάτσο χαρακτήρες χωρίς ουσία, μπλέκει ένα σωρό αφηγήσεις χωρίς να κάνει πραγματικό focus πουθενά, παίζει ανεξέλεγκτα με το χρόνο δίχως έλεος στήνοντας ένα ξέφρενο χωροχρονικό γαϊτανάκι και κλείνει τελικά το μάτι αποκαλύπτοντας μια κοσμική, υπαρξιακή και μηδενιστική αλήθεια. Και όλο αυτό χωρίς να χάνει ποτέ το ρυθμό ή την αίσθηση του τι είναι, έχοντας πλήρη επίγνωση των οριζόντων του και των επιλογών του!

#tiff56 Review: Chronic του Michel Franco

Υπάρχει μια πολύ λεπτή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην λιτή υπαινικτική αφήγηση και την ουσιαστική έλλειψη ουσίας αλλά ο Michel Franco δεν φαίνεται να μπορεί καν να την αναγνωρίσει. Γιατί το "Chronic" του χαρακτηρίζεται από μια σχηματική ιστορία, πομπώδη ανάπτυξη, εκνευριστικό αυτοθαυμασμό και, τελικά, την απλή δήλωση του προφανούς, γεγονός που οδηγεί την θεωρητικά αιχμηρή ιστορία του φιλμ σε απλοϊκά μονοπάτια και μερικά εξοργιστικά τελευταία δευτερόλεπτα που σε κάνουν να αναρωτιέσαι αν ο σκηνοθέτης έχει διάθεση για… τρολάρισμα!

#tiff56 Review: Chevalier της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη

Ένα σύνολο από ισχυρές προσωπικότητες δημιουργούν ένα αυτοσχέδιο ανταγωνιστικό παιχνίδι πάνω σε ένα σκάφος, προσπαθώντας να αποδείξουν ποιος από όλους είναι τελικά ο καλύτερος. Το τι θα ορίσει την τελική απόφαση ποικίλει. Είναι εκείνος που ανταποκρίνεται πιο γρήγορα στην έκκληση βοήθειας; Εκείνος που έχει τα λιγότερα σφραγίσματα; Εκείνος που θα συναρμολογήσει πιο γρήγορα ένα έπιπλο από το IKEA; Εκείνος που την έχει μεγαλύτερη; Εκείνος που θα πιάσει το μεγαλύτερο ψάρι; Ή μήπως εκείνος που θα καταφέρει να χρησιμοποιήσει καλύτερα τις συμπεριφορές των άλλων προς όφελός του;

#tiff56 Review: Taxi του Jafar Panahi

Ο Jafar Panahi εξακολουθεί να κάνει ταινίες και να σπάει τα νεύρα της εξουσίας της χώρας του και αυτό, υποθέτω, είναι το σημαντικότερο από όλα. Στο "Taxi", την τρίτη ταινία του από τότε που του απαγορεύτηκε να εξασκεί το επάγγελμά του και την δεύτερη συνεχόμενη παρουσία του στο διαγωνιστικό του Βερολίνου (μετά το "Pardé" [letterboxd] και το βραβείο σεναρίου της τότε Berlinale), ο Panahi, με τον ίδιο, όντως, στο τιμόνι ενός… ταξί, μπλέκει ηθοποιούς με ανύποπτους επιβάτες, πρόζα και ντοκιμαντερίστικη ματιά, κοινωνική κριτική και αβίαστο ρεαλισμό, επανάσταση και ελπίδα για το μέλλον, πάντα με χιούμορ, αισιοδοξία και τη ματιά του καρφωμένη στο μέλλον, χωρίς όμως να ξεχνάει (και) το (κινηματογραφικό) παρελθόν του.