The Poster's on the Wall, Vol.I: Οι κινηματογραφικοί ήρωες είναι σινεφίλ

Από έναν άνθρωπο που αγαπά εξίσου την pop κουλτούρα και την cult κληρονομιά του κινηματογράφου, όπως ο Quentin Tarantino, δεν αποτελεί έκπληξη η ανακάλυψη αναφορών στις λεπτομέρειες των κάδρων του, όπως, για παράδειγμα, η πληθώρα ιταλικών posters για cult θρίλερ και gialli της δεκαετίας του 1970 στους τοίχους των πρωταγωνιστών τού "Death Proof". Επίσης, δεν υπάρχει καλύτερη απόδειξη ενός πιο hipster και κινηματογραφικά διψασμένου "Amazing Spider-Man" από την εμφάνιση των posters τού "Rear Window" του Άλφρεντ Χίτσκοκ (στην πρώτη ταινία) και του "Blow-Up" του Michelangelo Antonioni (στο sequel, κεντρική φωτό) στους τοίχους τού δωματίου του Πίτερ Πάρκερ! Ταυτόχρονα, η αφίσα του "Rocky" μέσα από τον καθρέφτη του John Travolta στο "Saturday Night Fever" μαρτυρά όχι μόνο το κινηματογραφικό του γούστο αλλά και τα ίδια τα χαρακτηριστικά της personna του. Για να μην μιλήσουμε για τον Yasujirô Ozu και την ατέλειωτη χρήση αφισών δυτικών ταινιών στα φιλμ του!

#tiff56 Review: My Golden Days (Trois souvenirs de ma jeunesse) του Arnaud Desplechin

O Arnaud Desplechin είναι ένας από τους πιο "Γάλλους" Γάλλους σκηνοθέτες και κάθε νέα του ταινία επιβεβαιώνει τον χαρακτηρισμό. Αναλύοντας μέχρι εξαντλήσεως τις έννοιες της αγάπης, της κοινωνικότητας και των φιλοσοφικών προεκτάσεων κάθε καθημερινής δυνατής αλληλεπίδρασης (μεταξύ συγγενών, φίλων, συναδέλφων, εραστών) και εμποτίζοντάς τες με αναφορές στην Βίβλο, την μυθολογία και τα ρητά αρχαίων φιλοσόφων, δίνει κάθε φορά ένα επιπλέον βάθος στους διαλόγους του, όσο κι αν αυτοί πιέζουν τα όρια του θεατή λόγω της εκτενούς τους διάρκειας. Το εμβληματικό, τρίωρο έπος του "Η σεξουαλική μου ζωή... ή πώς βρέθηκα να λογομαχώ" ήταν ουσιαστικά η δήλωση της ταυτότητάς του και η απόδειξη του πόσο προτιμά να επιμένει στους χαρακτήρες του για να τους ανάγει σε τρισδιάστατες (εκνευριστικές, υπερφίαλες, ίσως και μισάνθρωπες) προσωπικότητες, πάντα όμως αληθινούς και με πλήρη επίγνωση των ελαττωμάτων του.

#tiff56 Review: Land and Shade (La tierra y la sombra) του César Augusto Acevedo

Δεν χρειάζεται να περάσουν πάνω από πέντε λεπτά για να καταλάβει κανείς ότι, ναι, το "La tierra y la sombra" πρόκειται για εκείνα τα έργα που προτιμούν την δημιουργία ατμόσφαιρας από την σφιχτή αφήγηση και την απλή παρατήρηση σε αντίθεση με την αναλυτική περιγραφή των χαρακτήρων. Επομένως, τα κάδρα του είναι που προσπαθούν να αποτυπώσουν όλες τις πιθανές κοινωνικές λεπτομέρειες μέσα στην στατικότητά τους, οι εκτενείς σκηνές εκείνες που επιχειρούν να αποτυπώσουν μια υποτιμημένη καθημερινότητα (κυρίως μέσα από την σιωπή) και η φύση εκείνη που πολλές φορές υποκαθιστά τον εσωτερικό κόσμο των ανθρώπων, τόσο μέσα από την καταστροφή αλλά και από την αντοχή της.

#tiff56 Review: Frenzy (Abluka) του Emin Alper

Θα μπορούσε να είναι το παρόν, θα μπορούσε να είναι και ένα μετα-αποκαλυπτικό μέλλον. Η Κωνσταντινούπολη του Emin Alper είναι μια πόλη που τραντάζεται από την συνεχή τρομοκρατία, από την ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή των αδέσποτων σκύλων και από ένα καθεστώς όπου δήμος και πολιτεία κοιτούν με καχυποψία κάθε άνθρωπο, θεωρώντας τον, μέχρι αποδείξεως του εναντίου, πιθανό εγκληματικό στοιχείο και επικίνδυνο για την διαταραχή της ήδη ευαίσθητης καθημερινής ισορροπίας. Οι αναφορές στην ηγεσία και τις πρακτικές του Ερντογάν είναι σαφείς, όμως ο τρόπος που αποτυπώνονται θυμίζουν την Βαλκανική εκδοχή ενός δυστοπικού μέλλοντος, όπου η μαυρίλα και η καταχνιά είναι η μοναδική σταθερά (εντός και εκτός των ανθρώπων). Γι΄αυτό και ο Alper παίζει με την ψυχοσύνθεση των ηρώων του και προσπαθεί να αποτυπώσει όσα συμβαίνουν μέσα στο κεφάλι τους αλλά και πώς αυτά μπορούν να επηρεάσουν τις παράλληλες πορείες τους προς έναν απροσδιόριστο προορισμό (ίσως την λογική;).

#tiff56 Review: Interruption του Γιώργου Ζώη

Αυτό που επιχειρεί να κάνει ο Γιώργος Ζώης με το "Interruption" είναι και τολμηρό και αιχμηρό αλλά και (σε μεγάλο βαθμό) ασαφές. Η προσπάθεια αναγωγής του ηθικού κώδικα μιας τραγωδίας στο σήμερα, η επέμβαση των νέων στα δρώμενα μιας σύγχρονης κοινωνίας, η εισβολή της αλληλεπίδρασης απέναντι στην παραδοσιακή πρακτική της μετάδοσης (ακόμα και όταν αυτή η ανάγνωση χαρακτηρίζεται ως ανατρεπτική) και η διαρκής προσπάθεια κατανόησης όσων συμβαίνουν εν τω μεταξύ, συνθέτουν ένα φιλμ που περισσότερο θέλει να προβληματίσει παρά να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει.

#tiff56 Review: Our Little Sister (Umimachi Diary) του Hirokazu Kore-eda

Αν θες να δεις ένα δράμα, στο οποίο δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου δράμα, τότε ο Hirokazu Kore-eda είναι η ιδανική επιλογή. Και αυτό γιατί ο σκηνοθέτης έχει μια μοναδική ικανότητα να κοιτά πέρα από τις επιφανειακές τριβές και τις πιθανώς εκρηκτικές αφορμές για να σκαλίσει τις ψυχές των πρωταγωνιστών του, να βρει τα καλύτερα στοιχεία μέσα τους και, τελικά, να εκτονώσει την ένταση χωρίς θόρυβο, κάνοντάς τους καλύτερους ανθρώπους. Ως αποτέλεσμα, οι ταινίες που αφορούν την ενηλικίωση των νεαρών πρωταγωνιστών του (ξεκινώντας από το "Nobody Knows" [letterboxd] μέχρι και το πιο πρόσφατο "Like Father, Like Son" [Frame Game Review εδώ]) δεν μοιάζουν με σκληρές, τυπικές ιστορίες ενηλικίωσης αλλά, κυρίως, με ιστορίες δημιουργίας μιας νέας οικογένειας από την αρχή.

#tiff56 Review: Francofonia του Aleksandr Sokurov

Κατά μία έννοια, η "Francofonia" του Sokurov συνοψίζει τους κυριότερους σταθμούς του έργου του. Εκ πρώτης όψεως, η πιο κραυγαλέα αναφορά γίνεται στην "Ρώσικη Κιβωτό", την πρώτη επαφή του σκηνοθέτη με την τέχνη και την σχέση της με την ιστορία (στην εμβληματική μοναδική λήψη που εντυπωσιακά αποτελεί την ταινία). Μια πιο προσεκτική ανάγνωση, ωστόσο, αποκαλύπτει και την σχέση της ταινίας με την τετραλογία της δύναμης (η οποία ξεκίνησε με το "Moloch" το 1999 και ολοκληρώθηκε με το "Faust" του 2011, επικεντρώνοντας την προσοχή του σε μονάρχες της ιστορίας σε μη στερεοτυπικές στιγμές) αλλά και τις περισσότερο φιλοσοφικές στιγμές του, όπου προσπαθεί να ανακαλύψει την αλήθεια πίσω από την επιφάνεια των πιο ταπεινών ηρώων του. Κυρίως, όμως, η ταινία αποτελεί την πεμπτουσία του τι απασχολεί την δημιουργική personna του σκηνοθέτη, χωρίς αυτό, όμως, να σημαίνει ότι, όποιος δεν είναι ήδη εξοικειωμένος μαζί της, θα ανακαλύψει κάτι που αυτόματα θα τον συγκλονίσει.

#tiff56 Review: Aferim! του Radu Jude

Το "Aferim!" είναι σίγουρα μια πρωτόγνωρη κινηματογραφική εμπειρία. Τοποθετημένο στην Βαλαχία του 1835 όπου συνυπάρχουν Ρουμάνοι χωροφύλακες, Έλληνες έμποροι, Σοβιετικοί κατακτητές και πλήθος λαών σε συνεχείς αναμεταξύ τους πολιτιστικές αντιπαραθέσεις, φωτογραφημένο σε έντονη ασπρόμαυρη φωτογραφία που δείχνει να καταφέρνει να αντισταθμίσει την έλλειψη χρώματος με άπειρες σκιές και διαβαθμίσεις του ασπρόμαυρου και χρησιμοποιώντας μιας γλώσσα βγαλμένη από τα λεξικά εγχειρίδια της εποχής (το σενάριο βασίζεται σε μερικά από τα κείμενα που διασώζονται από τότε), αποτελεί ένα φιλμ που δείχνει να πατάει γερά στο παρελθόν όσο η ματιά του παραμένει εξαιρετικά οξυδερκής και σύγχρονη. Εξάλλου, αν κάποιος αγνοήσει το φολκλορικό ιστορικό στοιχείο, θα διαπιστώσει ότι το "Aferim!" χαρακτηρίζεται από τις μόνιμες ανησυχίες του σύγχρονου ρουμάνικου κινηματογράφου: το (όχι πάντα προφανές) παιχνίδι της εξουσίας και της υποταγής, την μόνιμη υποψία για τις πραγματικές προθέσεις των συμπολιτών και την μόνιμα κριτική ματιά στα κακώς κείμενα της κοινωνίας με έξτρα δόσεις ειρωνείας και μαύρου χιούμορ.

#tiff56 Review: Louder Than Bombs του Joachim Trier

Παρά την αγγλική γλώσσα και τους αναγνωρίσιμους ηθοποιούς, το "Louder than Bombs" δεν παύει να είναι μια Νορβηγική ταινία. Τόσο η σκηνοθετική ματιά του Joachim Trier (γνωστού στην χώρα μας μέσω των φεστιβαλικών προβολών του "Oslo, August 31st") όσο και η σεναριακή πένα του Eskil Vogt (σεναριογράφου και σκηνοθέτη του εξαιρετικού "Blind" [letterboxd]) μοιράζονται τις ίδιες βορειοευρωπαϊκές ανησυχίες, την ίδια μελαγχολική αλλά ψυχρή προσέγγιση, την ίδια ευαισθησία για τους παρεξηγημένους ανθρώπους και την ίδια ακομπλεξάριστη προσέγγιση προς τις ανθρώπινες σχέσεις. Το πρόβλημα είναι, όμως, ότι αυτή την φορά δεν φαίνεται να έχουν ξεκάθαρο στόχο ή προορισμό, παρά μένουν να γυρνούν γύρω από τα ίδια θέματα παρατηρώντας και αναλύοντάς τα αλλά χωρίς να μπορούν να οδηγηθούν σε ένα σαφές συμπέρασμα, ικανό να προσφέρει την κάθαρση.

#tiff56 Review: Ixcanul (Volcano) του Jayro Bustamante

Από το μόλις πρώτο πλάνο του "Ixcanul", καταλαβαίνεις ότι η ταινία του πρωτοεμφανιζόμενου Jayro Bustamante πρόκειται να χρησιμοποιήσει κυρίως την εικόνα και λιγότερο τον λόγο για να πει την ιστορία του. Εξάλλου, το κοντινό στο πρόσωπο της ηρωίδας του και η τελετουργική σχεδόν προετοιμασία της από την μητέρα της μαρτυρά ότι η αφήγηση που θα ακολουθήσει δεν χρειάζεται πολλούς διαλόγους για να μεταδώσει την δύναμή της καθώς η αφοπλιστική ειλικρίνειά της μιλάει απευθείας στην καρδιά, χωρίς να έχει ανάγκη διερμηνέα, σε αντίθεση με τους χαρακτήρες της, οι οποίοι είναι γλωσσικά αποκομμένοι από τον υπόλοιπο πληθυσμό της χώρας, αφού δεν μιλούν καν Ισπανικά, παρά την δική τους παραδοσιακή γλώσσα.