#tdf17 Review: Virunga του Orlando Von Εinsiedel

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί το φιλμ του Von Εinsiedel κατάφερε να φτάσει μέχρι τις φετινές υποψηφιότητες των Όσκαρ στην κατηγορία του καλύτερου ντοκιμαντέρ. Έχει καθαρό στόχο από την αρχή έως το τέλος, προσφέρει αγνή κινηματογραφική εμπειρία σε όλη την διάρκειά του και παρουσιάζει ολοκληρωμένους χαρακτήρες, που ναι μεν υποκύπτουν μερικώς στην στερεοτυπική αποτύπωση (η αγωνιστική ακτιβίστρια, η κακή πολυεθνική, ο ηθικός οικολόγος, ο "μετανοημένος" πρώην στρατιώτης/νυν δασοφύλακας, ο ευσυγκίνητος φροντιστής-"πατέρας" ορφανών - υπό εξαφάνιση - ορεσίβιων γοριλλών), όμως, δημιουργούν μια συμπαγή αφήγηση που θυμίζει μυθοπλασία αλλά είναι πάντα ξεκάθαρο ότι αφορά την ίδια την πραγματικότητα.

#tdf17 Review: Exotica, Erotica, Etc της Ευαγγελίας Κρανιώτη

Το "Exotica, Erotica, Etc" δεν χρειάζεται ουσιαστικά τα λόγια για να πει αυτό που θέλει. Οι εικόνες της θάλασσας, οι σχεδόν υπερβατικές λήψεις των σιδερένιων όγκων των πλοίων, οι πολύχρωμες γωνίες ενός μουντού΄, σιδερένιου κόσμου, οι εναλλαγές του ορίζοντα στο πέρασμα του χρόνου, η ίδια η ματιά του πλοίου σε πρώτο πρόσωπο δίνουν από μόνες τους την αίσθηση της ζωής του ναύτη, για τον οποίο η έλλειψη σταθερού λιμανιού είναι κομμάτι του ίδιου του είναι του. Όμως, η Ευαγγελία Κρανιώτη δεν επιθυμεί να περιγράψει απλά την ναυτική ζωή αλλά να επικεντρωθεί ουσιαστικά στην ιδιαίτερη σχέση των ναυτικών με τις πόρνες του λιμανιού και να ανακαλύψει τους συνδετικούς κρίκους δύο παράλληλων, ανεξάρτητων αλλά διαπλεκόμενων τρόπων ζωής, που τροφοδοτούν ουσιαστικά ο ένας από τον άλλον.

#tdf17 Review: Αρκαδία χαίρε του Φίλιππου Κουτσαφτή

Η Αρκαδία του Φίλιππου Κουτσαφτή είναι ένας τόπος όπου η μυθολογία συνυπάρχει με την θρησκεία και η παράδοση συμπορεύεται με την ιστορική αλήθεια, ακριβώς όπως ουσιαστικά δηλώνει η ίδια η αρχαία Τεγέα στη μέση του χωριού, η οποία λειτουργεί περισσότερο ως αυλή ανάμεσα σε δυο γειτονικά σπίτια παρά ως χώρος αρχαιολογικής επίσκεψης. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, ο σκηνοθέτης/αφηγητής (όπως και στην υπερ-επιτυχημένη "Αγέλαστο Πέτρα") δεν προσπαθεί απλά να καταγράψει εικόνες στο πέρασμα των εποχών αλλά επιλέγει μια ελεγειακή προσέγγιση, που προσπαθεί να δει γύρω (στην φύση, στις παραδόσεις, στα τερτίπια του καιρού) τα σημάδια της ιστορίας της Αρκαδίας και, ουσιαστικά, το αποτέλεσμα όλων των συγκρουόμενων (ή μήπως είναι τελικά συμπληρωματικών;) δυνάμεων.

#tdf17 Review: Το απομεσήμερο ενός φαύνου: Τάνακιλ Λε Κλερκ / Afternoon of a Faun: Tanaquil Le Clercq της Νάνσι Μπέρσκι

Το μυστικό της επιτυχίας στην πλειοψηφία αυτών των ντοκιμαντέρ έγκειται κυρίως στην δύναμη της προσωπικής ιστορίας του ίδιου του αντικειμένου και η πορεία της ζωής της Τάνακιλ Λε Κλερκ σίγουρα διαθέτει όλον το θρίαμβο, το δράμα και το σοκ που χρειάζεται για να καταγραφεί στην συλλογική μνήμη ως μια πανίσχυρη προσωπική αφήγηση. Η σκηνοθέτις, εξάλλου, φροντίζει από την αρχή να αναδείξει το μεγαλείο της μυθικής μπαλαρίνας μέσα από αρχειακό υλικό στο οποίο φαίνεται να χορεύει αλλά και να υπογραμμίσει το προσωπικό ύφος της αφήγησης χρησιμοποιώντας τα προσωπικά της γράμματα, που ούτε λίγο ούτε πολύ, αποκαλύπτουν ένα έντονο ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα στην ίδια και τους δύο μεγαλύτερους χορογράφους της εποχής, του Τζoρτζ Μπαλανσίν, του οποίου υπήρξε επίσημα μούσα και μετέπειτα σύζυγος, και του Τζερόουμ Ρόμπινς.

#tdf17 Review: Στο υπόγειο / Im Keller του Ούλριχ Ζάιντλ

Ο Seidl ξεκινά ήσυχα την κατάβασή του στα υπόγεια των Αυστριακών. Μιλά για μουσική χάλκινων πνευστών και για οπερετικές άριες, συνεχίζει με ακριβά έπιπλα και ανδρικά, ανάρμοστα αστεία, οδηγείται σε υπόγεια στούντιο σκοποβολής και ανθρώπους που, απλά, συλλέγουν κούκλες. Φυσικά, όμως, ως σωστός Seidl, δεν περιορίζεται σε αυτά. Στο "υπόγειό" του, σταδιακά βρίσκουν την θέση τους η σεξουαλικότητα, οι ερωτικές επιθυμίες, ο φασισμός, τα μαστίγια, η σαδομαζοχιστική κουλτούρα. Ναι, τώρα έχουμε επισκεφτεί το πραγματικό... υπόγειο των Αυστριακών.

#tdf17 Review: Η όψη της σιωπής / The Look of Silence του Joshua Oppenheimer

 

Όποιος έχει δει το "Act of Killing", γνωρίζει ότι ο Joshua Oppenheimer δεν διστάζει να πλησιάζει απροκάλυπτα την σκληρότητα του θέματος, ούτε προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από μαρτυρίες ψεύτικης μεταμέλειας και δακρύων. Καταγράφει την παράνοια των δολοφόνων με χαμόγελο, τους αφήνει να αστειευτούν για τις βαρβαρότητες που πραγματοποίησαν κατά τα νεανικά τους χρόνια (και οι οποίες, ακόμα τους φέρνουν σε θέση ισχύος) και μαγνητοσκοπεί την καθημερινότητά τους σαν να πρόκειται για τους ήρωες της διπλανής πόρτας. Για εκείνον, το ανθρώπινο τέρας βρίσκεται δίπλα μας και δεν χρειάζεται καμία υποκρισία, ούτε υπερβολική δραματοποίηση για το αυτονόητο (αν και σαφέστατα, ανατριχιαστικό).

#tdf17 Review: Το αλάτι της Γης / The Salt of the Earth των Wim Wenders και Juliano Ribeiro Salgado

Κοίτα να δεις που σε αυτή την φάση της καριέρας του, ο Wim Wenders είναι καλύτερος ντοκιμαντερίστας παρά κινηματογραφιστής! Στο Salt of The Earth, μέσα από την εστίασή του στην δουλειά και την ζωή του φωτογράφου Sebastião Salgado, o Wenders καταφέρνει αφενός να ρίξει μια ματιά στην φιλοσοφία ενός ανθρώπου και να φωτίσει τα κίνητρα της δουλειάς του και, αφετέρου, να δανειστεί την ματιά ενός φωτογράφου, που ταυτίστηκε όσο λίγοι με το "αντικείμενό" του και κατάφερε να αναδείξει έναν κόσμο το ίδιο τραγικό και μεγαλειώδη, μια ανθρωπότητα εξίσου εχθρική και μάχιμη, μια Γη όσο μαγευτική τόσο και φορέα αβάσταχτης καταστροφής. Αυτό δε που κάνει αξιομνημόνευτη την αφήγηση, είναι το γεγονός ότι ο Salgado μεταφέρει όντως το αυθεντικό συναίσθημα κάθε στιγμής, μετατρέποντας το κάθε πορτρέτο σε στιγμιότυπο ακατέργαστης αλήθειας και την κάθε εικόνα σε στιγμιαία αποτύπωση μιας υπερβατικής ατμόσφαιρας.

#tdf17 Review: Ασήμι στο νερό, αυτοπορτρέτο της Συρίας / Silvered Water, Syria Self-portrait των Οσάμα Μοχάμεντ και Ουϊάμ Σιμάβ Μπεντιρξάν

Πόσο "Cinéma vérité" είναι η καταγραφή του σήμερα στην Συρία; Πόσο μιούζικαλ κάνει την κινηματογράφηση η συνεχής "μουσική" συνοδεία των πυροβολισμών και των εκρήξεων; Πόσο ιστορία των "1001 Νυχτών" αποτελεί η αφήγηση μιας "εξωτικής" πραγματικότητας; Ο Οσάμα Μοχάμεντ αγαπά το σινεμά αλλά, κυρίως, αγαπά την πατρίδα του και το "Silvered Water, Syria Self-portrait", πολυ-βραβευμένο ήδη (με πρεμιέρα στις ειδικές προβολές του φεστιβάλ των Καννών και βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ στο φεστιβάλ του Λονδίνου) και πολυ-συζητημένο, είναι ένα γράμμα αγάπης προς αυτή, μια αυτοπροσωπογραφία του τώρα και η αγνή, αλογόκριτη αλήθεια ταυτόχρονα, η φωνή ενός δημιουργού αλλά, κυρίως, η κραυγή μιας ολόκληρης χώρας.

#tdf17 Review: Επιχείρηση χιπ χοπ / Hip Hop-eration του Bryn Evans

Εκτός από πρόβατα, χόμπιτ και ξωτικά, η Νέα Ζηλανδία προφανώς στεγάζει και το γηραιότερο dance group του πλανήτη και, μάλιστα, με την επίσημη επιβεβαίωση του βιβλίου ρεκόρ Guinness! Το "Hip Hop-eration" θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα απλά έξυπνο λογοπαίγνιο, όμως, στο ντοκιμαντέρ του Bryn Evans ανάγεται σε μία καθαρά αισιόδοξη ιστορία για την ανθρώπινη θέληση και μια επανεξέταση του τι μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστικό στην πραγματικότητα, αποδεικνύοντας ότι η τρίτη ηλικία δεν αποτελεί τελικά το οριστικό εμπόδιο που η κοινή αποδεκτή λογική μπορεί να φοβάται.

#tdf17 Review: Φασμπίντερ – Ν’ αγαπάς χωρίς απαίτηση / Fassbinder – To Love Without Demands του Κρίστιαν Μπραντ Τόμσεν

Περισσότερο μια ερμηνεία του έργου του Fassbinder μέσα από την προσωπικότητά του (ή έστω μια καταγραφή της προσωπικότητάς του μέσα από το έργο του) παρά μια ξερή βιογραφική αγιογραφία που τσεκάρει σταθμούς σε μία προκαθορισμένη πορεία, το "Fassbinder – To Love Without Demands" προσπαθεί να αποκαλύψει (ή τουλάχιστον να πλησιάσει) την πολύπλοκη ιδιοφυΐα ενός από τους πιο παραγωγικούς, ιδιαίτερους και, τελικά, μοναδικούς σκηνοθέτες που υπήρξαν ποτέ, μέσα από την προσωπικά ματιά ενός φίλου και πολύ λιγότερο μέσα από το ίδιο το αρχείο της φιλμογραφίας του. Ο Christian Braad Thomsen, εξάλλου, υπήρξε φίλος του Fassbinder σχεδόν όσο διήρκεσε και η δεκαπενταετής περίοδος της φιλμογραφίας του σκηνοθέτη, από τα πρώτα γιουχαϊτά στο φεστιβάλ του Βερολίνου του 1969 για το "Love is Colder Than Death" μέχρι την τελευταία τηλεφωνική τους επικοινωνία λίγο πριν τον θάνατο του Fassbinder το 1982 από "παραγωγική υπερκόπωση" όπως το θέτει ο Thomsen (ή υπερβολική δόση κοκαΐνης, όπως είναι το επίσημο πόρισμα).